OTST ReBRAIN
ทีมฟื้นฟูการกลืน การพูด & Cognitive

กายภาพบำบัด (PT) เน้นฟื้นฟูกล้ามเนื้อมัดใหญ่ การลุก ยืน เดิน และการทรงตัว ส่วน กิจกรรมบำบัด (OT) เน้นการฟื้นฟูกล้ามเนื้อมัดเล็ก การใช้งานแขนและมือ การฝึกกลืนอาหาร การสื่อสาร และการฝึกความคิดความจำ เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกลับมาทำกิจวัตรประจำวัน (ADLs) ได้ด้วยตนเองอย่างปลอดภัย

ผู้ป่วยที่มีภาวะสำลักเงียบจะไม่มีอาการไอหรือสำลักออกมาให้เห็นชัดเจน แต่อาจสังเกตได้จาก: มีไข้ต่ำๆ โดยไม่ทราบสาเหตุ, หายใจมีเสียงครืดคราดหรือมีเสมหะในคอตลอดเวลา, น้ำเสียงเปลี่ยนเป็นเสียงเปียกเครือ (Wet Voice) หลังดื่มน้ำหรืออาหาร และมีน้ำตาคลอขณะกลืน ซึ่งเสี่ยงต่อปอดติดเชื้ออย่างมากและควรได้รับการตรวจประเมินกลไกการกลืนทันที

สามารถฝึกได้ นักกิจกรรมบำบัดจะตรวจประเมินกลไกช่องปากและลำคอ ใช้เทคนิคกระตุ้นความรู้สึก (Thermal-Tactile) ร่วมกับเครื่องกระตุ้นกลืนไฟฟ้า (NMES) เพื่อฟื้นฟูกำลังกล้ามเนื้อในการกลืนอย่างเป็นระบบ จนผู้ป่วยสามารถกลืนได้อย่างปลอดภัย ไม่เสี่ยงสำลัก ก่อนพิจารณาถอดสายอาหารร่วมกับแพทย์

ฟื้นฟูทั้งด้านกล้ามเนื้อและการประมวลผลภาษา โดยฝึกบริหารกล้ามเนื้อใบหน้า ริมฝีปาก และลิ้น ร่วมกับการฝึกจังหวะการหายใจเพื่อให้ออกเสียงชัดขึ้น พร้อมทั้งฟื้นฟูวงจรความเข้าใจภาษา การนึกคำ และการนำเครื่องมือช่วยสื่อสาร (AAC) มาปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

ฝึกได้ เป็นการฝึกด้านการรับรู้และความคิด (Cognitive-Perceptual Training) โดยนักกิจกรรมบำบัดจะใช้เทคนิคกระตุ้นสายตาและสัมผัส เช่น การฝึกกวาดสายตา (Visual Scanning), การใช้กระจกบำบัด (Mirror Therapy) และเกมฝึกสมองเพื่อกระตุ้นการรับรู้พื้นที่ สมาธิ และการวางแผนแก้ปัญหา

ควรเริ่มให้เร็วที่สุดในช่วง Golden Period (3–6 เดือนแรกหลังเกิดโรคหลอดเลือดสมอง) เพราะสมองกำลังมีความยืดหยุ่นในการฟื้นตัวสูงที่สุด (Neuroplasticity) แต่ผู้ป่วยระยะเรื้อรัง (เกิน 6 เดือนขึ้นไป) ก็ยังสามารถฝึกเพื่อฟื้นฟูทักษะและป้องกันภาวะข้อติดแข็งได้เช่นกัน