การทดสอบการเดิน 6 นาที (6-Minute Walk Test หรือ 6MWT) คือการทดสอบสมรรถภาพทางกายที่ใช้วัดระยะทางที่เดินได้บนพื้นราบภายในเวลา 6 นาที การทดสอบนี้สะท้อนความสามารถในการทำกิจกรรมระดับรองสูงสุด (Submaximal Exercise Capacity) ที่สอดคล้องกับการใช้ชีวิตประจำวัน และช่วยประเมินการทำงานร่วมกันของระบบหัวใจ หลอดเลือด ทางเดินหายใจ และระบบกล้ามเนื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ข้อห้ามและข้อควรระวังก่อนเริ่มทดสอบ (Contraindications)
เพื่อความปลอดภัยของผู้รับการประเมิน ควรงดหรือเลื่อนการทดสอบหากตรวจพบภาวะต่อไปนี้:
- มีภาวะเจ็บแน่นหน้าอกไม่คงที่ (Unstable Angina) หรือกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันภายใน 1 เดือนก่อนหน้า
- ชีพจรขณะพักมากกว่า 120 ครั้งต่อนาที
- ความดันโลหิตขณะหัวใจบีบตัว (Systolic BP) สูงกว่า 180 มม.ปรอท หรือความดันโลหิตขณะหัวใจคลายตัว (Diastolic BP) สูงกว่า 100 มม.ปรอท
เกณฑ์การหยุดทดสอบทันที (Safety Stop): ต้องหยุดการทดสอบทันทีหากผู้ป่วยมีอาการเจ็บหน้าอก, หายใจลำบากขั้นรุนแรง, เวียนศีรษะ, หน้ามืด, เป็นตะคริว, เดินเซ หรือระดับออกซิเจนในเลือด ($SpO_2$) ลดต่ำกว่าเกณฑ์ความปลอดภัย (มักต่ำกว่า 85–88%)
เกณฑ์การประเมินระยะทางมาตรฐาน (Reference Values)
ระยะทางที่เดินได้จากการทดสอบ 6MWT จะแตกต่างกันตามเพศ สรีระ และช่วงอายุ:
| กลุ่มประชากร | ระยะทางเฉลี่ย (เมตร) | ช่วงระยะทางมาตรฐาน (เมตร) |
| เพศชาย สุขภาพดีทั่วไป | ~576 | 480 – 800 |
| เพศหญิง สุขภาพดีทั่วไป | ~494 | 400 – 700+ |
| ผู้สูงอายุชายไทย (60–80 ปี) | 434 – 559 | 434 – 559 |
| ผู้สูงอายุหญิงไทย (60–80 ปี) | 400 – 484 | 400 – 484 |
หมายเหตุ: เมื่ออายุเพิ่มขึ้นทุก ๆ 10 ปี ระยะทางเฉลี่ยที่เดินได้มักจะลดลงประมาณ 30–50 เมตร
จุดเด่นและบทบาทในเวชศาสตร์ฟื้นฟู
แม้ 6MWT จะเป็นการประเมินภาพรวมของร่างกาย (Global Assessment) ที่ไม่ได้แยกเฉพาะเจาะจงว่าความบกพร่องเกิดจากหัวใจ ปอด หรือกล้ามเนื้อส่วนปลาย แต่ด้วยข้อดีด้านความสะดวก ประหยัด ปลอดภัย และมีผลงานวิจัยรองรับชัดเจน ทำให้การทดสอบนี้เป็นมาตรฐานสำคัญในการประเมินความทนทานในการเดินและติดตามความก้าวหน้าในการฟื้นฟูสมรรถภาพทางกาย
เอกสารอ้างอิง
- ATS Committee on Proficiency Standards for Clinical Pulmonary Function Laboratories. (2002). ATS statement: guidelines for the six-minute walk test. Am J Respir Crit Care Med, 166(1), 111-117.
- กมลทิพย์ หาญผดุงกิจ. 6-Minute Walk Test. เวชศาสตร์ฟื้นฟูสาร. 2557;24(1):1-4.