โรคหลอดเลือดสมองมีกี่ชนิด? อธิบายอาการ สาเหตุ และวิธีสังเกต

โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เกิดจากภาวะหลอดเลือดสมองตีบ แตก หรือตัน ส่งผลให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ ซึ่งหลายคนสงสัยว่า “หลอดเลือดสมอง มีอะไรบ้าง?” และเมื่อเส้นเลือดแต่ละตำแหน่งเสียหาย จะมีอาการ Stroke แตกต่างกันอย่างไร บทความนี้สรุปทุกอย่างแบบเข้าใจง่าย เพื่อช่วยให้คุณสังเกตอาการเบื้องต้นได้เร็วที่สุด

หลอดเลือดสมองทำหน้าที่อะไร?

หลอดเลือดสมองคือเส้นทางลำเลียงเลือดจากหัวใจไปเลี้ยงสมอง ซึ่งสมองต้องใช้เลือดมากถึง 15% ของเลือดทั้งหมด เพื่อคงความสามารถในการคิด ความจำ การเคลื่อนไหว และการมองเห็น โดยจะแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก

Carotid artery
Vertebral artery

แต่ละเส้นจะแตกแขนงเลี้ยงสมองตำแหน่งต่างๆ ทำให้เมื่อเกิดการอุดตันหรือแตก จะมีอาการเฉพาะจุด

ประเภทของหลอดเลือดสมอง และอาการ Stroke ของแต่ละตำแหน่ง

1) Internal Carotid Artery (ICA)

เป็นเส้นเลือดหลักที่พาดจากคอสู่สมอง หากอุดตันแบบ “complete occlusion” จะกระทบทั้ง MCA และ ACA ทำให้สมองเสียหายวงกว้าง

อาการที่พบบ่อย

อ่อนแรงครึ่งซีก
การมองเห็นผิดปกติ
พูดไม่ชัด สับสน
มีความผิดปกติของการเดินและทรงตัว

2) Middle Cerebral Artery (MCA)

เส้นเลือดสมองที่เกิด Stroke บ่อยที่สุด

เลี้ยงส่วน: Frontal lobe, Parietal lobe

อาการ MCA Stroke ที่พบบ่อย

ชาครึ่งซีกด้านตรงข้าม
ใบหน้าเบี้ยว พูดไม่ชัด
แขนอ่อนแรงมากกว่าขา
มีปัญหา “พูดหรือเข้าใจภาษา” (Aphasia)
มองเห็นครึ่งซีก (Homonymous hemianopia)

3) Anterior Cerebral Artery (ACA)

เลี้ยงส่วน: สมองส่วนหน้าและด้านบน

อาการ ACA Stroke

ขาอ่อนแรงมากกว่าแขน
สูญเสียความรู้สึกบางส่วน
ปัญหาด้านพฤติกรรม การตัดสินใจ
กลั้นปัสสาวะลำบาก
มีปัญหาด้านภาษาและความจำ

4) Posterior Cerebral Artery (PCA)

เลี้ยงส่วน: Occipital lobe, Temporal lobe, Thalamus

อาการ PCA Stroke

มองเห็นครึ่งซีก
cortical blindness
ปวดแสบร้อน (Thalamic pain)
visual agnosia (เห็นแต่ไม่เข้าใจว่าคืออะไร)

5) Vertebrobasilar Artery

เลี้ยง: ก้านสมองและสมองน้อย

อันตรายสูงมากเพราะควบคุมการหายใจ การเต้นหัวใจ และการทรงตัว

อาการที่พบ

เห็นภาพซ้อน กลืนลำบาก พูดลำบาก
เวียนศีรษะ เดินเซ ทรงตัวไม่ได้
หูดับ หรือการได้ยินผิดปกติ
ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน

ทำไมอาการ Stroke แต่ละตำแหน่งจึงต่างกัน?

เพราะสมองแต่ละส่วนรับผิดชอบการทำงานเฉพาะด้าน เช่น

Frontal lobe → การเคลื่อนไหวและการตัดสินใจ
Parietal lobe → ความรู้สึก
Temporal lobe → ความจำ ภาษา
Occipital lobe → การมองเห็น
Brainstem → การหายใจ การกลืน การทรงตัว

ดังนั้น การวินิจฉัยว่าหลอดเลือดสมองตำแหน่งใดเสียหาย คือหัวใจสำคัญของการรักษาและการทำกายภาพบำบัดให้ถูกจุดและฟื้นตัวเร็วที่สุด

สรุป: สังเกตอาการ Stroke เร็ว = ลดความเสียหายได้จริง

หากมีอาการทันที เช่น

ชา อ่อนแรงครึ่งซีก
ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
มองเห็นผิดปกติ
เวียนศีรษะรุนแรง

ควรรีบพบแพทย์ภายใน Golden Period เพื่อเพิ่มโอกาสฟื้นตัว และลดความเสียหายถาวรของสมอง

หากต้องการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองอย่างถูกต้องและเห็นผล ReBRAIN คือทีม “นักกายภาพบำบัดโรคหลอดเลือดสมองเฉพาะทาง” ที่เชี่ยวชาญด้าน MCA Stroke, ACA Stroke, PCA Stroke และการฟื้นฟูผู้ป่วยอัมพฤกษ์อัมพาตแบบเจาะจงตำแหน่งสมอง พร้อมดูแลที่บ้านอย่างปลอดภัย มีโปรแกรมเฉพาะทาง Golden Period Program เพื่อฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ลดภาวะแทรกซ้อน และกลับมาเดินได้ไวกว่าเดิม

เพื่อให้ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) และครอบครัวเลือกบริการที่เหมาะกับอาการและความพร้อมของผู้ป่วยมากที่สุด ReBRAIN จึงพัฒนาระบบการดูแล 3 รูปแบบที่ตอบโจทย์ทุกระดับอาการ

เลือกบริการที่เหมาะกับอาการผู้ป่วยเพื่อฟื้นตัวได้เร็วที่สุด — ReBRAIN พร้อมดูแลครบทุกระดับตั้งแต่ทำกายภาพที่บ้านจนถึงฟื้นฟูแบบพักค้าง 24 ชั่วโมง

แหล่งอ้างอิง

1.Martin S, Kessler M. (2000) Neurologic intervention for physical therapist assistants. WB Saunders, Philadelphia, une http://www.neuroland.com/evd/stroke anat.htm)
2.เอกสารประกอบการสอนเรื่องพยาธิสภาพโรคหลอดเลือดสมอง มหาวิทยาลัยรังสิต