อาการมึนหัว หน้ามืด เวียนศีรษะ ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เป็นอาการที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในช่วงพักฟื้นหรือช่วงเริ่มฟื้นฟูสมรรถภาพ หนึ่งในสาเหตุสำคัญคือ ภาวะความดันโลหิตต่ำ (Hypotension) และความดันโลหิตต่ำขณะเปลี่ยนท่า (Orthostatic Hypotension) หากปล่อยไว้โดยไม่ดูแล อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม สมองขาดเลือดซ้ำ หรือภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ บทความนี้อธิบายสาเหตุ เกณฑ์วินิจฉัย แนวทางดูแล และการป้องกันตามหลักการแพทย์และเวชศาสตร์ฟื้นฟู
ภาวะความดันโลหิตต่ำ คืออะไร?
ภาวะความดันโลหิตต่ำ หมายถึง
- Systolic < 90 mmHg
- Diastolic < 60 mmHg
ในผู้ป่วย Stroke ภาวะนี้ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมองที่ลดลง อาจกระตุ้นให้เกิดสมองขาดเลือดซ้ำได้
สาเหตุของอาการมึนหัว หน้ามืดในผู้ป่วย Stroke
1. ความดันโลหิตต่ำขณะเปลี่ยนท่า (Orthostatic Hypotension)
เกิดเมื่อเปลี่ยนจากท่านอนเป็นนั่งหรือยืน ทำให้เลือดคั่งที่ขา หัวใจปรับตัวไม่ทัน เลือดไปเลี้ยงสมองลดลง พบบ่อยในผู้ป่วยที่
- นอนโรงพยาบาลนาน
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง
- ระบบประสาทอัตโนมัติผิดปกติ
2. ภาวะขาดน้ำหรือเกลือแร่
พบในผู้ป่วยที่
- ดื่มน้ำไม่เพียงพอ
- ท้องเสีย
- เสียเลือด
- มีไข้สูง
3. ภาวะโลหิตจาง
เม็ดเลือดแดงลดลง ทำให้การนำออกซิเจนไปเลี้ยงสมองลดลง
4. ความผิดปกติของระบบประสาทอัตโนมัติ
พบได้ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองบางราย ทำให้หลอดเลือดขยายตัวมากผิดปกติ
5. การติดเชื้อรุนแรงหรือภาวะแพ้รุนแรง
ทำให้หลอดเลือดขยายตัวและความดันตกเฉียบพลัน
อาการเตือนที่ไม่ควรมองข้าม
- มึนศีรษะทันทีเมื่อเปลี่ยนท่า
- หน้ามืด คล้ายจะเป็นลม
- ใจสั่น
- เหงื่อออก
- สายตามืดชั่วคราว
หากมีอาการรุนแรง เช่น หมดสติ แขนขาอ่อนแรงเพิ่มขึ้น หรือพูดไม่ชัด ต้องรีบพบแพทย์ทันที
วิธีดูแลเบื้องต้นเมื่อเกิดอาการมึนหัวจากความดันต่ำ
1. นอนหัวราบ หรือ นอนหัวต่ำ 10–15 องศา
การนอนให้ศีรษะต่ำกว่าลำตัวเล็กน้อยประมาณ 1 นาที ช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมอง และเพิ่มค่าความดันชั่วคราว
2. เปลี่ยนท่าช้า ๆ
- นอน → นั่งค้าง 1–2 นาที
- นั่ง → ยืนอย่างช้า ๆ
- ใช้ราวจับหรือมีผู้ดูแลช่วยพยุง
3. ดื่มน้ำให้เพียงพอ
อย่างน้อยวันละ 6–8 แก้ว (หากไม่มีข้อจำกัดทางการแพทย์)
ความดันต่ำอันตรายต่อผู้ป่วย Stroke อย่างไร?
หากความดันต่ำเรื้อรัง อาจทำให้
- สมองได้รับเลือดไม่เพียงพอ
- เพิ่มความเสี่ยงสมองขาดเลือดซ้ำ
- เพิ่มความเสี่ยงหกล้มและกระดูกหัก
จึงต้องติดตามความดันอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะช่วงเริ่มฟื้นฟู
แนวทางป้องกันภาวะความดันต่ำในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
- วัดความดันก่อนเปลี่ยนท่าในช่วงแรกของการฟื้นฟู
- ออกกำลังกายตามโปรแกรมกายภาพบำบัด
- ควบคุมโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ โลหิตจาง
- ทบทวนยาที่ใช้อยู่กับแพทย์
- ปรับสภาพแวดล้อมในบ้านเพื่อลดความเสี่ยงหกล้ม
สรุป: มึนหัว หน้ามืดหลัง Stroke ต้องรีบประเมินหรือไม่?
อาการมึนหัว หน้ามืดในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะหากเกิดร่วมกับการเปลี่ยนท่า การประเมินความดันโลหิตอย่างถูกต้อง การดูแลอย่างเป็นระบบ และการฟื้นฟูโดยทีมกายภาพบำบัด ช่วยลดความเสี่ยงสมองขาดเลือดซ้ำและเพิ่มความปลอดภัยในการฟื้นตัว หากผู้ป่วยมีอาการบ่อยหรือรุนแรง ควรเข้ารับการประเมินโดยแพทย์หรือทีมฟื้นฟูเฉพาะทาง เพื่อให้ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) และครอบครัวเลือกบริการที่เหมาะกับอาการและความพร้อมของผู้ป่วยมากที่สุด ReBRAIN จึงพัฒนาระบบการดูแล 3 รูปแบบที่ตอบโจทย์ทุกระดับอาการ
- ReBRAIN at Home กายภาพบำบัดโรคหลอดเลือดสมอง รักษาที่บ้าน
- ReBRAIN Clinic คลินิกฟื้นฟูโรคหลอดเลือดสมองครบวงจร (วิภาวดี 60)
- Golden Time ศูนย์ฟื้นฟูโรคหลอดเลือดสมองครบวงจร (พักค้าง 24 ชั่วโมง)
เลือกบริการที่เหมาะกับอาการผู้ป่วยเพื่อฟื้นตัวได้เร็วที่สุด — ReBRAIN พร้อมดูแลครบทุกระดับตั้งแต่ทำกายภาพที่บ้านจนถึงฟื้นฟูแบบพักค้าง 24 ชั่วโมง
แหล่งอ้างอิง
- wan Lim, T., Kim, H. J., Lee, J. M., Kim, J. H., Hong, D. M., Jeon, Y., … & Bahk, J. H. (2011). The head-down tilt position decreases vasopressor requirement during hypotension following induction of anaesthesia in patients undergoing elective coronary artery bypass graft and valvular heart surgeries.European Journal of Anaesthesiology (EJA), 28(1), 45-50.
- Cole, F. (1952). Head lowering in treatment of hypotension.Journal of the American Medical Association, 150(4), 273-274.
Facebook :: ReBRAIN