ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยในผู้สูงอายุ(Sarcopenia)โรคที่ไม่ควรมองข้าม
ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ซึ่งเกิดการเปลี่ยนแปลงกับกล้ามเนื้อทั้งร่างกาย ทำให้มวลกล้ามเนื้อลดลงจนทำให้กล้ามเนื้อมีความแข็งแรงลดลง ซึ่งนำไปสู่สาเหตุโรคอื่นๆและอาการบาดเจ็บอื่นๆที่เกิดขึ้นได้ในผู้สูงอายุ ซึ่งวันนี้ทาง ReBRAIN จะมาอธิบายสาเหตุของภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยในผู้สูงอายุ วิธีการตรวจภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย และเมื่อเกิดภาวะนี้สามารถฝึกกายภาพบำบัดอะไรได้บ้าง
ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยในผู้สูงอายุ หรือ ซาร์โคพีเนีย (Sarcopenia) เป็นภาวะที่พบได้ในผู้สูงอายุ โดยเกิดความเปลี่ยนแปลงที่ตัวกล้ามเนื้อ มวลกล้ามเนื้อลดลงส่งผลทำให้มัดกล้ามเนื้อต่างๆในร่างกายเล็กลง มีความทนทานลดลง และทำให้ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อนั้นๆ ลดลงไปด้วย โดยสาเหตุของการเกิดภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยมีได้หลายสาเหตุ ได้แก่ 1.การเคลื่อนไหวหรือกิจกรรมที่น้อยลงในผู้สูงอายุ ส่งผลทำให้กล้ามเนื้อหดตัวคลายตัวน้อย จึงทำให้มวลกล้ามเนื้อลดลงตามมา 2. การดูดซึมโปรตีนได้น้อยลง เมื่อเข้าสู่วัยผู้สูงอายุ การได้รับสารอาหารต่างๆลดลง ส่งผลทำให้โปรตีนดูดซึมเข้าสู่ร่างกายเพื่อไปสร้างกล้ามเนื้อได้น้อย 3.ระดับฮอร์โมนในร่างกายที่ลดลงตามวัยผู้สูงอายุ เช่น ไทรอยด์ฮอร์โมน (thyroid hormone), ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (testosterone) เป็นต้น 4.ระบบประสาทนำกระแสประสาทได้น้อยลงในผู้สูงอายุ ทำให้การกระตุ้นสร้างมวลกล้ามเนื้อใหม่เกิดได้น้อยลง
วิธีการตรวจภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยในผู้สูงอายุ สามารถทำได้หลายวิธี ได้แก่
1. ตรวจประเมินด้วย เครื่องวัดสัดส่วนมวลกล้ามเนื้อในร่างกาย ตามรูปภาพที่ 1
4.ตรวจประเมินด้วยการเดิน ตามรูปภาพที่ 4
รูปภาพ 4
5.ตรวจประเมินด้วยแบบประเมิน Times up and goal test (TUG) ตามรูปภาพที่ 5
รูปภาพ 5
การรักษาภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย ทางการแพทย์จะเน้นให้ความสำคัญในเรื่องของสารอาหารที่ได้รับ โดยจะเน้นจำพวกโปรตีน และวิตามินดี เป็นหลัก เพื่อเพิ่มมวลกล้ามเนื้อ ในผู้สูงอายุบางคนจะได้รับฮอร์โมนเพิ่มเติม สำหรับการฝึกรักษาทางกายภาพบำบัด จะเน้นในเรื่องของการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของกล้ามเนื้อ ให้มวลกล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น โดยจะฝึกในการออกกำลังกายแบบมีแรงต้านในกล้ามเนื้อทุกๆส่วนของร่างกาย โดยใช้แรงต้านจากสิ่งต่างๆเช่น แรงต้านจากถุงทราย แรงต้านจากยางยืด หรือ แรงต้านจากน้ำ เป็นต้น การฝึกการทรงตัวในท่ายืนและเดินในรูปแบบต่างๆ มีรูปแบบการฝึกทั้งขณะทรงตัวอยู่กับที่ (Static) หรือขณะมีการเคลื่อนไหว (Dynamic)
ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยในผู้สูงอายุเป็นภาวะที่ไม่อันตราย แต่สามารถนำไปสู่ภาวะที่อันตรายได้ เช่น ภาวะล้มในผู้สูงอายุ ภาวะกระดูกเปราะบางในผู้สูงอายุ ภาวะกระดูกหักได้ง่ายในผู้สูงอายุ เป็นต้น การป้องกันที่ดีที่สุด คือ การรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ เน้นจำพวกโปรตีน,วิตามินดี และการออกกำลังกายกายภาพบำบัด จะช่วยทำให้กล้ามเนื้อยังคงมีความแข็งแรงและทนทาน ลดโอกาสเกิดภาวะกล้ามเนื้อน้อยลงได้
เอกสารอ้างอิง
Chan PP, Si Tou JI, Tse MM, Ng SS. Reliability and Validity of the Timed Up and Go Test With a Motor Task in People With Chronic Stroke. Archives of physical medicine and rehabilitation. 2017;98(11):2213-20.
Giovannini S, Brau F, Forino R, Berti A, D’Ignazio F, Loreti C, et al. Sarcopenia: Diagnosis and Management, State of the Art and Contribution of Ultrasound. Journal of clinical medicine. 2021;10(23).
Karpman C, Lebrasseur NK, Depew ZS, Novotny PJ, Benzo RP. Measuring gait speed in the out-patient clinic: methodology and feasibility. Respiratory care. 2014;59(4):531-7.
Liguori I, Russo G, Aran L, Bulli G, Curcio F, Della-Morte D, et al. Sarcopenia: assessment of disease burden and strategies to improve outcomes. Clinical interventions in aging. 2018;13:913-27.
- ตรวจประเมินด้วยการทดสอบแรงบีบมือ ตามรูปภาพที่ 2
- ตรวจประเมินด้วยการทดสอบลุกขึ้นนั่งมายืนจากเก้าอี้ ตามรูปภาพที่ 3
4.ตรวจประเมินด้วยการเดิน ตามรูปภาพที่ 4
รูปภาพ 4
5.ตรวจประเมินด้วยแบบประเมิน Times up and goal test (TUG) ตามรูปภาพที่ 5
รูปภาพ 5
การรักษาภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย ทางการแพทย์จะเน้นให้ความสำคัญในเรื่องของสารอาหารที่ได้รับ โดยจะเน้นจำพวกโปรตีน และวิตามินดี เป็นหลัก เพื่อเพิ่มมวลกล้ามเนื้อ ในผู้สูงอายุบางคนจะได้รับฮอร์โมนเพิ่มเติม สำหรับการฝึกรักษาทางกายภาพบำบัด จะเน้นในเรื่องของการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของกล้ามเนื้อ ให้มวลกล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น โดยจะฝึกในการออกกำลังกายแบบมีแรงต้านในกล้ามเนื้อทุกๆส่วนของร่างกาย โดยใช้แรงต้านจากสิ่งต่างๆเช่น แรงต้านจากถุงทราย แรงต้านจากยางยืด หรือ แรงต้านจากน้ำ เป็นต้น การฝึกการทรงตัวในท่ายืนและเดินในรูปแบบต่างๆ มีรูปแบบการฝึกทั้งขณะทรงตัวอยู่กับที่ (Static) หรือขณะมีการเคลื่อนไหว (Dynamic)
ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยในผู้สูงอายุเป็นภาวะที่ไม่อันตราย แต่สามารถนำไปสู่ภาวะที่อันตรายได้ เช่น ภาวะล้มในผู้สูงอายุ ภาวะกระดูกเปราะบางในผู้สูงอายุ ภาวะกระดูกหักได้ง่ายในผู้สูงอายุ เป็นต้น การป้องกันที่ดีที่สุด คือ การรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ เน้นจำพวกโปรตีน,วิตามินดี และการออกกำลังกายกายภาพบำบัด จะช่วยทำให้กล้ามเนื้อยังคงมีความแข็งแรงและทนทาน ลดโอกาสเกิดภาวะกล้ามเนื้อน้อยลงได้
เอกสารอ้างอิง
Chan PP, Si Tou JI, Tse MM, Ng SS. Reliability and Validity of the Timed Up and Go Test With a Motor Task in People With Chronic Stroke. Archives of physical medicine and rehabilitation. 2017;98(11):2213-20.
Giovannini S, Brau F, Forino R, Berti A, D’Ignazio F, Loreti C, et al. Sarcopenia: Diagnosis and Management, State of the Art and Contribution of Ultrasound. Journal of clinical medicine. 2021;10(23).
Karpman C, Lebrasseur NK, Depew ZS, Novotny PJ, Benzo RP. Measuring gait speed in the out-patient clinic: methodology and feasibility. Respiratory care. 2014;59(4):531-7.
Liguori I, Russo G, Aran L, Bulli G, Curcio F, Della-Morte D, et al. Sarcopenia: assessment of disease burden and strategies to improve outcomes. Clinical interventions in aging. 2018;13:913-27.
- ReBRAIN at Home กายภาพบำบัดโรคหลอดเลือดสมอง รักษาที่บ้าน
- ReBRAIN Clinic คลินิกฟื้นฟูโรคหลอดเลือดสมองครบวงจร (วิภาวดี 60)
- Golden Time ศูนย์ฟื้นฟูโรคหลอดเลือดสมองครบวงจร (พักค้าง 24 ชั่วโมง)
เลือกบริการที่เหมาะกับอาการผู้ป่วยเพื่อฟื้นตัวได้เร็วที่สุด — ReBRAIN พร้อมดูแลครบทุกระดับตั้งแต่ทำกายภาพที่บ้านจนถึงฟื้นฟูแบบพักค้าง 24 ชั่วโมง
ต้องการปรึกษาแผนฟื้นฟูหรือประเมินค่าใช้จ่ายสำหรับผู้ป่วยสโตรก สามารถทักแชทสอบถามทีม ReBRAIN ได้ทันที!
