การป้องกันข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ

การป้องกันข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ โรคข้อเข่าเสื่อมเป็นปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ ทำให้เกิดอาการปวดข้อ ข้อผิดรูป กล้ามเนื้อรอบข้อเข่าอ่อนแรง พิสัยการเคลื่อนไหวลดลง ดังนั้นบทความนี้จะให้คำแนะนำวิธีป้องกัน เพื่อชะลอการเสื่อมของข้อเข่า รวมถึงแนะนำการบริหารฟื้นฟูกล้ามเนื้อขา เพื่อส่งเสริมให้ผู้สูงอายุสามารถดำเนินกิจกรรมประจำ ได้ตามปกติและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ข้อเข่าเสื่อม คือ สภาวะที่เกิดจากการสึกกร่อนของกระดูกอ่อนที่หุ้มบริเวณผิวข้อและกระดูกที่อยู่ใต้ผิวข้อที่เกิดขึ้นช้าและต่อเนื่อง โดยจะพบว่ากระดูกอ่อนบริเวณผิวข้อจะมีลักษณะจากผิวมัน เรียบ ขาวใส กลายเป็นสีเหลือง ขุ่น เมื่ออาการมากขึ้นจะพบว่ากระดูกอ่อนหลุดล่อนเป็นแผ่น หรือมีรอยแตกเป็นริ้ว ขอบกระดูกเกิดความขรุขระ ทำให้เกิดการเสียดสีเมื่อเคลื่อนไหว ในระยะที่รุนแรงจะพบว่าเศษกระดูกอ่อนหลุดเข้าไปในน้ำที่หล่อเลี้ยงข้อก่อให้เกิดการอักเสบ บวม และปวดบริเวณข้อเข่ามากขึ้น สาเหตุของภาวะข้อเข่าเสื่อมมีสาเหตุหลักๆ ได้แก่ 1.เพศ โดยเพศหญิงมีความเสี่ยงมากกว่าเพศชาย 2-3 เท่า 2.อายุ จะพบว่าผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป เสี่ยงต่อการเกิดข้อเข่าเสื่อม 3.น้ำหนักตัว ภาวะน้ำหนักเกินหรือภาวะอ้วน คือปัจจัยอันดับต้นๆที่มีผลต่อการเกิดข้อเข่าเสื่อมจากการที่ข้อต้องรับแรงกดทับมากๆ 4.การใช้งาน การใช้งานข้อเข่าที่มากเกินไป และการบาดเจ็บโดยตรงจากอุบัติเหตุ รวมทั้งอิริยาบถที่ทำให้ข้อเข่าอยู่ในท่างอเกิน 90 องศา มีการกดทับหรือมีการกระแทกของข้อเข่า เช่น การนั่งกับพื้น การนั่งยอง การนั่งพับเพียบ การนั่งขัดสมาธิ การนั่งคุกเข่า การคลานเข่า การยืนนานๆ การขึ้น-ลงบันได การยกของหนัก รวมถึงกิจกรรมการออกกำลังกาย การเล่นกีฬาที่มีกาเคลื่อนไหวที่เกิดแรงกระทำต่อข้อเข่าโดยตรงแล้วอาจก่อให้เกิดการบาดเจ็บของข้อเข่า เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอส แบตมินตัน สิ่งเหล่านี้จะส่งเสริมให้เกิดอาการปวดเข่าและข้อเข่าเสื่อมได้เร็วขึ้น 5.กล้ามเนื้อต้นขาไม่แข็งแรง โดยกล้ามเนื้อต้นขาที่เรียกว่า quadriceps femoris muscle มีบทบาทสำคัญในการช่วยสร้างความสมดุลให้กับกระดูกสะบ้าของหัวเข่าระหว่างการก้าวเดิน รวมทั้งช่วยพยุงรับน้ำหนักตัวเพื่อลดการกดทับของข้อเข่า หากกล้ามเนื้อนี้ไม่แข็งแรงมากพอจะทำให้ข้อเข่าหลวมแล้วเกิดอาการปวดขณะเคลื่อนไหว เนื่องจากข้อเข่ารับน้ำหนักไม่สมดุลรวมถึงถูกกดกระแทกโดยตรงทำให้กระดูกอ่อนบริเวณผิวข้อบางลงเป็นสาเหตุให้ข้อเข่าเสื่อมได้เร็วเช่นกัน การป้องกันหรือลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะข้อเข่าเสื่อมทำได้โดย 1.การได้รับความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับโรคข้อเข่าเสื่อม เพื่อสามารถชะลอการเสื่อมของข้อเข่าได้เร็วขึ้น 2.การควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ 3.การหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่เป็นอันตรายต่อข้อเข่า การใช้งานของข้อเข่าถือว่ามีส่วนสำคัญในการช่วยชะลอและป้องกันความเสี่ยงในการเกิดข้อเข่าเสื่อม 4.การออกกำลังกายเสริมสร้างความแข็งแรงกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า ถ้าหากกล้ามเนื้อ quadriceps ได้รับการบริหารให้มีความแข็งแรงอยู่เสมอจะช่วยให้การทรงตัว และการเคลื่อนไหวของร่างกายเป็นไปอย่างคล่องแคล่ว โดย รูปแบบการออกกำลังกายที่เหมาะสมเพื่อชะลอการเกิดข้อเข่าเสื่อม คือ กิจกรรมที่ส่งเสริมให้กล้ามเนื้อต้นขามีการเกร็ง และแรงกระแทกต่ำรวมทั้งเป็นกิจกรรมที่ไม่มีท่าในการงอเข่าเกิน 90 องศา ได้แก่ การปั่นจักรยาน การเดินเร็ว การเดินในน้ำ การว่ายน้ำ เพื่อเพิ่มมวลกล้ามเนื้อ และกระชับกล้ามเนื้อต้นขา ดังนั้นเมื่อทราบถึงสาเหตุและวิธีป้องกันแล้ว ควรนำไปปฏิบัติตามเพื่อให้ตนเองและคนรอบตัวห่างไกลจากภาวะข้อเข่าเสื่อมได้มากที่สุด ควรการออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในช่วยชะลอและป้องกันปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดข้อเข่าเสื่อมได้ Ref : ฉัตรสุดา กานกายันต์, อภิรดี เจริญนุกูล และวิทยา วาโย. (2563). การชะลอการเกิดข้อเข่าเสื่อมก่อนเข้าสู่วัยสูงอายุ. Rama Nurs J. 26(1): 5-17. สุวรรณี สร้อยสงค์, อังคณา เรือนก้อน, ภัณฑิรชา เฟื่องทอง และผุสดี สระทอง. (2562). การพยาบาลผู้สูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อม. วารสารวิชาการแพทย์เขต 11. 33(2): 197-210.

เลือกบริการที่เหมาะกับอาการผู้ป่วยเพื่อฟื้นตัวได้เร็วที่สุด — ReBRAIN พร้อมดูแลครบทุกระดับตั้งแต่ทำกายภาพที่บ้านจนถึงฟื้นฟูแบบพักค้าง 24 ชั่วโมง

ต้องการปรึกษาแผนฟื้นฟูหรือประเมินค่าใช้จ่ายสำหรับผู้ป่วยสโตรก สามารถทักแชทสอบถามทีม ReBRAIN ได้ทันที!