นั่ง ยืน เดิน พร้อมฝึกเมื่อไหร่ ??
นั่ง ยืน เดิน พร้อมฝึกเมื่อไหร่ จะรู้ได้ยังไง ในปัจจุบันโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) พบได้มากขึ้นในวัยกลางคนและผู้สูงอายุ อาจเกิดได้จากหลายปัจจัยไม่ว่าจะเป็น อายุ ความเครียด โรคประจำตัว หรือจากสาเหตุอื่นๆ ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองมักมีปัญหาด้านการทำกิจกรรมต่างๆในชีวิตประจำวัน แต่ปัญหาที่พบบ่อยคือ การนั่ง การยืน และการเดิน จึงเกิดคำถามว่า เมื่อใดเราถึงจะเริ่มฝึกได้? วันนี้เราจะมาบอกจุดสังเกตง่ายๆ ว่าเมื่อใดเราถึงจะฝึกผู้ป่วยนั่ง ฝึกยืน หรือฝึกเดินค่ะ
เมื่อไหร่เราควรฝึกให้ผู้ป่วยนั่ง ข้อสังเกตแรกเลยคือ ความดันของผู้ป่วย ซึ่งดูได้ง่ายๆจากการวัดความดันของผู้ป่วยขณะอยู่บนเตียง หรือความดันขณะเปลี่ยนท่าทาง หากความดันตกมากกว่า 20mmHg (ทั้งตัวบนและตัวล่าง) ถือว่ายังไม่ปลอดภัยในการฝึกนั่งค่ะ ดังนั้นเพื่อความปลอดภัย ควรฝึกนั่งด้วยตัวเองเมื่อผู้ป่วยความดันคงที่แล้วเท่านั้น หรืออาจจะเริ่มฝึกจากการปรับหัวเตียงขึ้นแล้วผู้ป่วยไม่เวียนศีรษะก่อนได้ค่ะ
ข้อสังเกตที่ 2 ความแข็งแรงของคอ สามารถสังเกตได้จากเมื่อเราปรับหัวเตียงให้สูงขึ้น แล้วดูว่าผู้ป่วยสามารถตั้งคอได้ไหม ลำตัวผู้ป่วยขณะนั่งบนเตียงเป็นอย่างไร หากผู้ป่วยสามารถตั้งคอได้ หันซ้าย หันขวาได้ เท่านี้ก็สามารถทำให้เราฝึกความแข็งแรงในส่วนอื่นๆ ตามมาได้ค่ะ
เมื่อไหร่เราควรเริ่มฝึกผู้ป่วยยืน ข้อสังเกตคือ ความแข็งแรงของลำตัวผู้ป่วย เนื่องจากการยืนต้องใช้ความสามารถของทุกส่วนทั้งคอ ลำตัวช่วงบน ลำตัวช่วงล่าง สะโพก เข่า แต่ช่วงลำตัวถือว่าสำคัญมากค่ะ ผู้ป่วยต้องพอทรงตัวได้ นั่งเอามือเท้าข้างเตียงได้ โอนเอนเล็กน้อย ไม่ได้ล้มพับไป เท่านี้ผู้ป่วยก็สามารถเริ่มฝึกยืนได้แต่แนะนำว่าต้องฝึกกับนักกายภาพบำบัดหรือผู้เชี่ยวชาญก่อนในช่วงแรก เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุในขณะฝึกและสามารถเริ่มฝึกในขั้นตอนถัดไปได้ค่ะ ประโยชน์ของการฝึกยืน สามารถกระตุ้นรับความรู้สึก และกระตุ้นการออกแรงของกล้ามเนื้อมัดต่างๆได้ ดังนั้นไม่จำเป็นว่าผู้ป่วยจะต้องนั่งเองได้ดีแล้วค่อยฝึกยืน เพราะไม่เช่นนั้นอาจจะช้าเกินไปสำหรับการฝึกยืนค่ะ
เมื่อไหร่เราควรเริ่มฝึกผู้ป่วยเดิน การเดินของเราจะมีช่วงก้าวขาและช่วงวางขา ดังนั้นสิ่งที่สำคัญเลยคือการลงน้ำหนักของขาทั้ง 2 ข้างเท่าๆกัน โดยเราสามารถสังเกตได้ง่ายๆ คือผู้ป่วยสามารถลงน้ำหนักขาข้างที่อ่อนแรงได้บ้าง เมื่อผู้ป่วยยืนแล้วสามารถลงน้ำหนักตรงกลางตัวได้ แม้ว่าข้างที่อ่อนแรงยังต้องมีคนช่วยพยุงสะโพก ช่วยกันเข่าไม่ให้ทรุด แต่ถ้าผู้ป่วยยืนตรงลงน้ำหนักขา 2 ข้างได้ ก็สามารถเริ่มฝึกได้ค่ะ ไม่แนะนำให้ฝึกขณะที่ผู้ป่วยไม่สามารถลงน้ำหนักได้หรือเมื่อใช้ไม้เท้าและลำตัวเอียงลงน้ำหนักที่ไม้เท้าเยอะ เพราะถ้าเดินบ่อยๆจะทำให้จดจำท่าในรูปแบบที่ผิดและไม่สามารถปล่อยไม้เท้าได้ ให้ฝึกเท่าที่จำเป็นเท่านั้นค่ะ
อย่างไรก็ตามการฝึกผู้ป่วยให้ทำกิจกรรมต่างๆได้ ข้อสำคัญคือความพร้อมของผู้ป่วยว่าสามารถทำได้มากน้อยแค่ไหน ไม่จำเป็นต้องรีบฝึกให้ได้โดยเร็ว แต่ให้คำนึงถึงความปลอดภัยเป็นหลักค่ะ ลองให้ทุกท่านสังเกตผู้ป่วยที่บ้านนะคะว่า ความสามารถของผู้ป่วยอยู่ในระดับไหน จะได้มีแนวทางในการฝึกผู้ป่วยต่อไปได้ค่ะ หรือปรึกษานักกายภาพบำบัดผู้เชี่ยวทางด้านโรคหลอดเลือดสมองเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้ป่วยทุกท่านค่ะ
Sit, stand, walk, when are you ready to practice??
Sit, stand, walk, when are you ready to practice? how do i know Stroke is now more common among middle-aged and elderly people. It can be caused by many factors such as age, stress, congenital disease or other causes. Patients with stroke often have difficulty doing activities in daily life. But the most common problems are sitting, standing and walking. When can we start training? Today we will tell you a simple observation point. When will we train the patient to sit, practice standing, or practice walking?
When should we train the patient to sit? The first observation is patient’s pressure This can be easily seen by measuring the patient’s pressure while in bed. or pressure while changing posture If the pressure drop is more than 20mmHg (both the upper and lower body), it is considered unsafe to practice sitting. so for safety You should practice sitting by yourself only when the patient’s pressure is stable. Or may start practicing from adjusting the head of the bed up and the patient is not dizzy first.
Note 2 Neck strength Can be observed from when we adjust the head of the bed to be higher and see if the patient can hold his neck How is the patient’s body while sitting on the bed? If the patient can stand his neck, turn left, turn right, then this can allow us to practice strength in other parts.
เอกสารอ้างอิง
1. ReBRAIN กายภาพบำบัด, นั่ง ยืน เดิน พร้อมฝึกเมื่อไหร่. 2021. แหล่งที่มา: https://www.youtube.com/watch?v=I3ed_VhKVyg ค้นเมื่อ 9 มกราคม, 2565.